Servili Çeşme

Yıllarca önünden geçtim, hep geçerim, mutlaka yolum düşer ve hatta yolumun üzerindedir. Orada öylece durur ama bugüne kadar hiç ilgimi çekmemişti. Ta ki pür dikkat bir şekilde yapmaya çalıştığım alıştırmanın -her an, her şeye yepyeni bir gözle / kalple bakma, görme ve anlama çabası- içine düşene kadar. Böylece, zaman zaman önünden geçtiğim o çeşmenin üzerindeki müthiş servi ağacı motiflerini, ancak yakın zamanda, hayranlık duyarak görebildim. Söz konusu olan bu çeşme, Kadıköy’de Rıhtım’a doğru giderken sol tarafta kalan OsmanAğa Camii’nin yanındaki çeşme. Üzerinde kocaman iki tane servi ağacı motifi bulunan bir güzellik.


Daima yeşil olan, güzel kokulu servi ağacının botanik dünyasındaki adı; Cupressus. Bilinen 22 türü olan servi, bir çok kültürde tapınaklara ve mezarlıklara dikilmiş. Batı’da ölümü, Doğu’da ise dayanıklılık ve ölümsüzlüğü simgeliyor. Osmanlı kültüründe hayat ağacı olarak da geçiyor. Osmanlı mezar taşlarında, camiilerde, saray kapılarında, çinilerde, minyatürlerde, çeşmelerde servi motiflerini sıklıkla görebiliyoruz. 


Çeşmenin üzerindeki motifleri yakından inceledikten sonra, daha önce hiç girmediğim Osman Ağa Camii’nin avlusuna da bir kafa uzattım. Asırlık çınar ağacı ile tokalaşıp - sakin şartlarda buluşsak kucaklaşırdık - avlunun arka kapısından çıkmak üzere ilerlerken, Cami’nin kurucusu olan Osman Ağa’nın bir tabelaya yazılmış hikayesi ile karşılaşıp, tabiri yerindeyse mest oldum :) Meğerse Osman Ağa, kendi icadı olan emsalsiz buhurdan (tütsü) dolayı ‘’Buhuri Osman Ağa’’ olarak da anılmaktaymış. Peki Cami’nin bulunduğu sokağın adı ne olsa beğenirsiniz; Üzerlik Sokak… Üzerlik de bir sonraki yazının konusu olsun.




***Servi ağacı ile ilgili şahane bir podcast dinlemek isterseniz; Açık Radyo dinleyicileri için Benan Kapucu’nun hazırlayıp sunduğu ‘’Botanitopya’’yı kaçırmamanızı öneririm: http://acikradyo.com.tr/botanitopya/olumsuzlugun-ve-dogrulugun-simgesi-servi  

Yayından alıntı bir bilgi: Osmanlı arşivinde, servi ağacındaki reçinenin mikrop kırıcı özelliğinden dolayı koleraya karşı dezenfektan tütsü olarak kullanıldığına ve - faydalı bulunan bir ağaç olsa gerek ki- servi ağacı kesmenin karşılığının sürgün cezası olduğunu söyleyen belgeler de var.


Tarih 16 Ocak 2020
Paylaş